گفتگوی تخصصی به مناسبت روز حمایت از صنایع کوچک با هادی برزگری، رئیس هیأتمدیره و مدیرعامل شرکت شهرک های صنعتی آذربایجان غربی
هادی برزگری: حمایت از صنایع کوچک باید به معماری رقابت پذیری تبدیل شود
مدیرعامل شرکت شهرک های صنعتی آذربایجان غربی گفت: حمایت از صنایع کوچک نباید به واگذاری زمین، تامین زیرساخت یا تسهیلات مقطعی محدود شود. بنگاه کوچک زمانی پایدار می ماند که به بازار، تامین مالی، فناوری، خدمات تخصصی و زنجیره تامین متصل باشد. روز حمایت از صنایع کوچک چه کارکردی فراتر از یک مناسبت تقویمی دارد؟ این روز باید فرصتی برای بازبینی سیاست صنعتی باشد. صنایع کوچک فقط واحدهای اشتغال زا نیستند؛ آنها در تامین قطعات و مواد اولیه، انعطاف پذیری تولید، توزیع جغرافیایی فرصت ها و تاب آوری اقتصاد منطقه نقش دارند. بنابراین، شاخص حمایت موثر نباید صرفا تعداد واحدهای ایجادشده باشد؛ نرخ بقا، بهره وری، فروش پایدار، اشتغال مولد و توان حضور در زنجیره ارزش، معیارهای دقیق تری هستند. مهم ترین تغییر در نگاه به صنایع کوچک چیست؟ باید از نگاه زیرساخت محور صرف، به رویکرد اکوسیستم صنعتی عبور کنیم. زیرساخت فیزیکی، شرط لازم تولید است؛ اما به تنهایی مزیت رقابتی ایجاد نمی کند. واحد تولیدی باید بتواند با هزینه مبادله پایین تر به انرژی پایدار، مواد اولیه، لجستیک، خدمات فنی، سرمایه در گردش و بازار دسترسی پیدا کند. نقش شرکت شهرک های صنعتی نیز در همین چارچوب، از تامین کننده زمین و خدمات عمومی فراتر می رود و به نقش توسعه گر صنعتی، تسهیل گر سرمایه گذاری و هماهنگ کننده بازیگران زنجیره تولید نزدیک می شود. صنایع کوچک آذربایجان غربی چه جایگاهی در اقتصاد منطقه ای دارند؟ آذربایجان غربی به واسطه موقعیت مرزی، تنوع مزیت های تولیدی و ظرفیت های کشاورزی، معدنی و صنعتی، امکان شکل دهی به زنجیره های ارزش منطقه ای را دارد. مسئله اصلی، افزایش کمّی واحدهای تولیدی نیست؛ بلکه باید مشخص شود هر فعالیت صنعتی در کدام بخش از زنجیره ارزش قرار می گیرد، چه بازار هدفی دارد و چگونه می تواند ارزش افزوده بیشتری در استان ایجاد کند. توسعه صنایع تبدیلی و تکمیلی کشاورزی، فرآوری محصولات، صنایع غذایی، بخش هایی از صنایع معدنی، پلیمری، قطعه سازی و رشته های دارای قابلیت صادراتی، باید با منطق مزیت رقابتی و مطالعه بازار دنبال شود؛ نه صرفا بر پایه ظرفیت اسمی یا تمایل به احداث واحد جدید. گلوگاه اصلی بنگاه های کوچک استان چیست؟ سرمایه در گردش، نوسان قیمت مواد اولیه، دسترسی محدود به بازار پایدار، ضعف در فناوری و بهره وری، هزینه های لجستیک و کمبود خدمات تخصصی از مهم ترین گلوگاه ها هستند. بخشی از مسئله نیز به ضعف بنگاه ها در مدیریت مالی، استانداردسازی، بازاریابی، فروش و برند مربوط می شود. حمایت هوشمند یعنی به جای اعمال نسخه واحد برای همه، گلوگاه هر بنگاه و هر رشته صنعتی شناسایی شود و متناسب با آن، مداخله طراحی شود. بنگاهی که با مسئله بازار مواجه است، صرفا با تسهیلات حل نمی شود؛ همان طور که مسئله فناوری نیز تنها با توسعه فیزیکی شهرک قابل رفع نیست. شرکت شهرک های صنعتی چه رویکردی برای رفع این گلوگاه ها دارد؟ تمرکز ما بر ترکیب توسعه زیرساخت با خدمات نرم افزاری و توانمندسازی صنعتی است. عارضه یابی واحدها، کمک به احیای واحدهای راکد و نیمه فعال، توسعه خوشه های صنعتی، تقویت ارتباط صنعت و دانشگاه، تسهیل دسترسی به خدمات مشاوره ای و کاهش موانع سرمایه گذاری، اجزای این رویکرد هستند. توسعه صنعتی با پروژه های منفرد حاصل نمی شود. نیازمند حکمرانی شبکه ای هستیم؛ یعنی دستگاه های اجرایی، بانک ها، تشکل های بخش خصوصی، دانشگاه ها، شرکت های دانش بنیان و فعالان بازار باید حول مسائل واقعی تولید همکاری کنند. شرکت شهرک های صنعتی در این مدل، نقش اتصال دهنده و تسهیل گر را بر عهده دارد. خوشه سازی صنعتی چه ضرورتی دارد؟ خوشه سازی، سازوکار عبور از تولید پراکنده و کاهش مقیاس ناکارآمد است. واحدهای کوچک در صورت فعالیت منفرد، قدرت محدودی در خرید مواد اولیه، بازاریابی، دسترسی به فناوری و مذاکره با بازار دارند. در شبکه های خوشه ای، امکان استفاده از خدمات مشترک، خرید تجمیعی، ارتقای کیفیت، توسعه برند و ورود به بازارهای بزرگ تر فراهم می شود. خوشه صنعتی صرفا تجمع چند تولیدکننده در یک جغرافیا نیست؛ بلکه شبکه ای از تولیدکننده، تامین کننده، ارائه دهنده خدمات، دانشگاه و بازار است که حول یک محصول یا رشته صنعتی سازمان می یابد. نقش فناوری و دانشگاه در این مسیر چیست؟
فناوری، مولفه بقا در بازار رقابتی است، نه یک انتخاب تجملی. صنایع کوچک برای ارتقای بهره وری، کیفیت، طراحی محصول، مدیریت داده و فروش دیجیتال، باید با شرکت های دانش بنیان، مراکز نوآوری و دانشگاه ها ارتباط مسئله محور داشته باشند. ارتباط صنعت و دانشگاه زمانی اثرگذار است که بر اساس نیاز مشخص بنگاه، خروجی قابل سنجش، زمان بندی اجرایی و مسئولیت روشن تعریف شود؛ نه در قالب تفاهم نامه های بدون پروژه عملیاتی. رویکرد توسعه ای استان چه تاثیری بر آینده صنایع کوچک دارد؟ تاکید دکتر رضا رحمانی، استاندار آذربایجان غربی، بر جذب سرمایه گذار، صنعتی سازی و حرکت از ظرفیت های خام به سمت ارزش افزوده، با ماموریت توسعه ای شرکت شهرک های صنعتی هم راستاست. این همگرایی سیاستی می تواند مسیر تکمیل زنجیره های ارزش، تقویت صنایع تبدیلی، فعال سازی ظرفیت های منطقه ای و ایجاد زیرساخت های لازم برای سرمایه گذاری مولد را هموار کند. مرز نیز زمانی به مزیت تبدیل می شود که تولیدکننده بتواند محصول استاندارد، پایدار و بازارپذیر عرضه کند. در این چارچوب، صادرات باید از مرحله طراحی محصول و شناخت بازار هدف دیده شود، نه صرفا در انتهای فرآیند تولید. چشم انداز مطلوب شما چیست؟ چشم انداز ما، شکل گیری بنگاه های کوچک توانمند، بهره ور، فناورانه و متصل به بازار است؛ بنگاه هایی که وابسته به حمایت های مقطعی نباشند و بتوانند در زنجیره ارزش ملی و منطقه ای نقش بگیرند. تحقق این هدف، نیازمند ثبات در سیاست گذاری، همکاری بین نهادی و تمرکز بر شاخص های واقعی رقابت پذیری است. حمایت از صنایع کوچک، در نهایت سرمایه گذاری بر تاب آوری تولید، اشتغال پایدار و ظرفیت صادراتی اقتصاد استان است.
نظر دهید